బ్రహ్మ సాక్షాత్కారం మరియు భక్తి యొక్క వర్గీకరణలు

ప్రశ్న: భాగవత సందర్భం (అనుచ్ఛేదం 6)లో శ్రీల జీవ గోస్వామి, ఒకరు తన ఆత్మను బ్రహ్మంతో ఏకం చేసుకోవాలని (అనన్య-బోధ్యాత్మతయా, SB 10.14.6) అంటారు.

నిరాకార పరబ్రహ్మాన్ని గ్రహించడానికి ముందు తన స్వచ్ఛమైన ఆత్మను తెలుసుకోవడం తప్పనిసరియా? ఒకవేళ అది తప్పనిసరి అయితే, నిరాకార బ్రహ్మాన్ని గ్రహించిన కొందరు యోగులు తమ ఆత్మ (జీవాత్మ) ప్రతి విషయంలోనూ బ్రహ్మమే అని ఎలా చెబుతారు?

సమాధానం: ఆత్మ ఒక స్వతంత్రమైన భాగం కాదు. అది పరమాత్మలో ఒక భాగం. ఆత్మను తెలుసుకోవడం అంటే దానిని పరమాత్మలో ఒక భాగంగా తెలుసుకోవడం. ఆత్మ బ్రహ్మం కన్నా భిన్నమైనది కాదని నమ్మేవారు, బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకోవడానికి ముందు ఆత్మను తెలుసుకోరు. వారికి అలాంటి భావన ఉండదు. వారు ప్రారంభం నుండే తమను తాము బ్రహ్మంతో ఏకం చేసుకుంటారు. వారు ఆత్మను పరమాత్మలో భాగంగా కాకుండా, బ్రహ్మంగా తెలుసుకునే ప్రక్రియను అనుసరిస్తారు. పరమాత్మ బ్రహ్మం కన్నా భిన్నమైనది కాదు, కాబట్టి వారు తమను తాము బ్రహ్మంగా తెలుసుకుంటారు. బ్రహ్మానికి భాగాలు లేవు, కాబట్టి వారు తమను తాము బ్రహ్మంలో భాగాలుగా తెలుసుకోరు.

—

ప్రశ్న: ఇటీవల ఒక భక్తుడు నాతో, సంగ-సిద్ధ-భక్తి ఎల్లప్పుడూ మిశ్ర-భక్తి అని, అది ఎప్పుడూ శుద్ధ-భక్తి కాదని చెప్పాడు. నా అవగాహన ప్రకారం, సంగ-సిద్ధ-భక్తి అంటే స్వరూపతః భక్తి కాని (స్వరూప-సిద్ధ-భక్తి కాని) కార్యకలాపాలు, కానీ వాటిని భక్తితో సరిగ్గా అనుసంధానిస్తే శుద్ధ-భక్తిగా పరిగణించవచ్చు. నేను భక్తి సందర్భంలోని 225వ అనుచ్ఛేదాన్ని చూశాను మరియు కనీసం నా అంచనా ప్రకారం, శ్రీ జీవ గోస్వామి “మనం ఇప్పుడు సంగ-సిద్ధ-భక్తికి, లేదా భక్తితో ముడిపడి ఉన్న అభ్యాసాలకు ఉదాహరణగా మిశ్ర-భక్తిని చర్చిస్తాము” అని వ్రాసినప్పుడు దీనిని ధృవీకరించారు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, మిశ్ర-భక్తి అనేది సంగ-సిద్ధ-భక్తికి ఒక ఉదాహరణ కావచ్చు, కానీ ఆ రెండూ పూర్తిగా పర్యాయపదాలు కావు, మరియు సంగ-సిద్ధ-భక్తిని మిశ్ర-భక్తిగా కాకుండా శుద్ధ-భక్తిగా పరిగణించే అవకాశం ఉంది.

నాకు తోచే ఒక సాధారణ ఉదాహరణ ఏమిటంటే, సనాతన గోస్వామి స్నానం చేయడం లేదా మలవిసర్జన చేయడం. ఆ కార్యకలాపాలు స్వయంగా భక్తి కానప్పటికీ, ఆ క్షణాలలో సనాతన గోస్వామి మిశ్ర-భక్తిలో నిమగ్నమై ఉన్నారని, శుద్ధ-భక్తిలో కాదని నేను అనను. నా అవగాహన సరైనదేనా?

సమాధానం: ఇది నిజం కాదు. అది మిశ్ర-భక్తి కాదు. సంగ-సిద్ధ-భక్తి అంతా మిశ్ర-భక్తి కాదు. భక్తిని వర్గీకరించడానికి వివిధ మార్గాలు ఉన్నాయి. ఉత్తమ-భక్తిలో అన్ని కార్యకలాపాలు ఉంటాయి – ఆనుకూల్యేన కృష్ణాఅనుశీలనం. అనుశీలనం అంటే అన్ని కార్యకలాపాలు. సనాతన గోస్వామి వంటి భక్తుల హృదయాలలో భక్తి ఉంటుంది. వారి కార్యకలాపాలన్నీ ఆ భక్తి-భావం నుండే ఉద్భవిస్తాయి. వారికి ఎటువంటి స్వతంత్ర అస్తిత్వం, పృథక్-భావం ఉండదు. వారి శరీరాలు, మనస్సులు మరియు ఒక కార్యకలాపంగా వ్యక్తమయ్యే ప్రతిదీ భౌతికమైనది కాదు. తనను పూర్తిగా ఆశ్రయించినవాడు గుణాలకు అతీతమైన కర్త అని కృష్ణుడు చెప్పాడు – నిర్గుణో మద్ అపాశ్రయః (SB 11.25.26). అంటే అతని కర్మలన్నీ అభౌతికమైనవి, లేదా భక్తితో కూడినవి.